Pequena chorographia da Provincia do Pará

Ilha de Sa11t'A11 ,w ou dos Tu cujiís.-Está coll oc:id a n·uma l0nga en::;cacla for – mada á margem esquerda do Amazu:ias, entre a barra infel'i or do Anauarapucú C' a Ponta de Matto-Grosso . · Não tem mais de 7 kilometros de O a L e 3 ele largura, pouco mai~ ou menos ; e é separad a do conti nen te por um braço elo Amazonas, magnifi co cana l de :200 a ;100 metros de largur a. Poucos annos depois el e fund ada a capitani a do Gl';io -Pará, esta ilha l'oi thea tro de grandes comJ1ates entre portuguezes e holl ancleze~, sós ou rC' unid os a olli ciars in g-lezes a seu so ldo, quando todos ell e. sr ili spnl ay;in mulu amcu tc a po:;sr da opulenta e assás invejaYel região amazoni ra . Ainda hoje ~e encontrão á margem e cp1 erd a do Amazonas em frenl e a esta ilha, celebre na hi storia paraense, a ruin as das a11lip·as for tifi cações Jeyant adas dP pedra e cal pelos hollandezes. Essas ruínas es tão já completament e ro hPr ta:< rlr malt o, e quem qui zer \'el- as ha ele altar alli e penetra r na fl ores ta . ,}/c/J'acd.-Acha-se no oceano a \ O do rabo Raso, e tem 4'2 kilometros ele :\' a , por 33 de L a O. E' separada do rontin 1enl e pelo canal Carapapori s, r no seu centro lem um lago muito piscoso. l No ri o 'J'ocanliu s ha n•n grnn cl c nun1c1·0 de ilh as, das qu acs mencionamos a,, l\('guintcs :--elo Capim, Uraraily, qnc tr 111 1G kilnmctros el e comprima111 0, Paquclá, ,lacaré-xingú, Carn atá, Parn rü, Taiannit, J arn róca, Taman(l uá, fi randc-Juaha, Jau– róca, dos Camaleões, Tapiss uera, do Bacury, Co ri atà, do Jut ahy 1 que 6 a maior de todas, 'l'ujuco-assú, e Jarapiuca. Tambem encontrão-se, confo rme já fico u dil o n'outra parte, di\'ersas ilhas nos rios Tapajoz e Xingú . De íl elem á f'oz do Guru ilY distin guem-sr· as seguint e:,; :-das ll arrcir as , do Jlo. quei ra, das Pombas, de Co llares, que mede 11 kilomelros de comprimen to, i;; to é, ele .'.'forte a Sul , a elas GaiYolas, da Tiji'1ca, Cajctulrn , ~l arapa11 im: Tílq 11iry 1 elo l'ag-é , Cai!(\ do No rl <', Pun f, a, .\ najaz, Piratinga e '.ll aucji lulJa. O vasto estuar io cio Amazonas con tem uma quant idade con siclcraYel de il ha,-. !) 'entre ellas são mais impor tantes , alem das q1w já fu rão ei laclas, a:: seg11inll',;: - do Poço, el os j!acacos, Atur iá, Taj ap urü, lt uq uára, cio Simão, Comp rid a, Gajar) , Hasa, dos Porcos, do Pa rá, elo Cará, Jurupa ry, elas Pacas , Co nre irão , Grão-eavalio, f; , Salvador, das Guarihas, '.'il11 luty, Ju rut ahy, Uru cury-caia, do ll ailiqtll', cios Piri– quilos, Jaburú , Panemu, Cu ruá, cio ~l arinlwiro, do Briirn c, do Frechai, do Franco, do Fausti no, Ilraganra , Jaraucli, Noya r Ju palil ulJa. São tamlJem no tavcis-a de Co tijuba, Jutu li a, Paqur tá-miry , Paquctá-as;:; ú, trn– huóca, das Mucur as, dos Pato., das Jararacas , Carnapijú, elas Onças, a mais pro– xima da capital, da qu c1 l flca front eira e distan te pouco me110s de 1 kilomelros, a de T::i tuóca e a <lo Arapiranga, cC'lebres na hi storia da proYincia pelo rmp rego qu , lhrs dc rão <l urant r a revo lução de 1835, charnacla Caúa11nge111. .No rio Anapú encon trão -se as ilhag-Jarilara, PraraJ nrá, Tajapü . al(•m de outro~ menos impo rt an t""· Cabos e pon.ta.s O:i cabo::1 mai ~ c@hecido:i üo o~ ,..eguintcs: - Or ang-l' , a S h ela foz do Oyapock : - Cas:;iporé, a t-- E da foz do rio do mesmo nome ; - elo :\'ort r, 11a extremidade :-.. E da il ha de Marad ;-Haso, no co11tinr 11tP e a :,.; R da ill 1 a de .\laracit, e )lagoary. na extremidade ~ E da ilhu de jl aroj,i. llo grande nu1m•ro ue pontas qul' c;.. isll'm na }ffu, in cia tnc11eio11arcmo:, a:-4 :-.P· guinte ,, :- Cururú , Mari a Joscpha 1 Cajctuba,d a:i Uuaribas r Jauara1·r, á mal'bl'm di- 1·eita do Tapajoz ;- 8. Thom<", NoYa e Bazileir a, á margem Cl'qucnl a do lll('Smo • •

RkJQdWJsaXNoZXIy MjU4NjU0