Pequena chorographia da Provincia do Pará
~!ais abaixo o 1fo das .\lrnas perde esse nome e lo.ma o de ~Iaranhão, com o o qua l sP une. Dirig·c-se este para.'\ E, aLé o ponlc cm que rneon~ra o Paranalinga, um clo:-1 maio1·es afllncnles elo Tocantins prla marg·em direita. O'ahi por diante o rio, cl cscrr\'endo cur\'a , f'rcqurnl crn cnlP, encaminha o se u rumo culre :forte e Oe,;Lr, até receber pela margem esquerda as agua ' do Ara– guaya, que (• o maio1· de lodos os ~c us affluenles . A partir d'e:ise ponlo toma o rio o nome de Tocanlin ;:;, e \'ai correndo soLrc um l eito pcdrcgo'o e cheio de iJhas e cachoeiras cm di1·ccr ào ao .'\orle, descrc– \'Cndo, porem, pequenas cun·aJ para Oes te. Quando chega em frente ~L ilha de ~l arajú, toma o rnmo de X l~, recebendo cu– tão o nome de Rio Pará on Bahia de ~larajú, e alargando-se muito \'ai cl csemboccar no i\llan lico com a larµ·u,·a de (\Q kilometros, entre a rcfel'ida il ha e a ponta <la 'l'ijóca, e a 138 kilomctros abaixo dr llelen1.. Conforme ahi fira de;,c ripto, 11'l'oca ntins at1·a,·rs:-a a,; p1·0Yi11 cias rlc G0yaz e do PartL , tendo el e extcnsito 2,G 1 10 kilomclros , do:; r1mú's 1,:n:l da foz do Arag·uay ao ocea no. O Tocan tins pcl'lcncc· à liaei,1 du .\ 111awna:-;, curn o qnal :;e cummunica pl'lo Tajapuni , can,d ele uns I GO kilor1klro;,; ma:; 11ào é :;cu aíllucniL'. Em seu leito tt' m e:-;:;c exlen,;o rio '!.'i earhocira:J, e :Jrµundo Caslclnau ú dL' 1,800 mrt I·os a :-111a larg·!1ra media . Ladi slau Bacna rri'Cl'Cque o Tocanlin:J lem 2G alllucnlc;; 1wla margrm direita, ou oriental , e 2::i pr la o,;qurrda, rn 1oc idl 1 ntal ; dc,·c , porem, lL' I' 0utro,;; de rnP11 01· importancia. ~enh11m paiz aprc"cnta 1·i1H t;1,,' ,'011:-iidl'r:1,·ci:-1 r prof111tcl11,; como cs lc•,; -.\ mazo– na:;, Tapajoz , .\'.in1,ri'1 e 'l'oca nti11,:; , p · 1n cio d) 11al e :;e u;; afllucntrs communicão-:;r as província,- rio Par i't. )l aranltii.11, ( ,n-f:ro~,;o, Xi11y1i . E:-:lp ri!J n ,Hí'l' na :-nn .\211 , 1 p:irallt•lti d1• l .:! 'i de latitude 111 cridi o- 1Ial. sendo funn;ido pe la rcu11ià() li',B !'io:-; Dal<l\'), l\1)lllll'O e Coli sr u. Gorro a principio na (lii'ccçiio dP \ o, depoi:-; na de \ dL'pOiE.: na dt· :'i E, e ao,; 1Oº loma o rumo seplc11lrio11al, d1':iC'l'l'\'L'1tdn cun·a-;. Quamltl rhci.rn ao q11arto µrnu ela rl'fNida l aliludc d1•:;en'\'L' uma i11111ien:;a cun·a (JVl' segue na direcção de E,.' 1,;, :X e lk,;LL', l':i lrci la11do 11,uilo a:; "uas lllar– ,!.!-cn,; 11 ·cs1c ullinw ru1110. P,rn ro adiantr d'c:;lc ponl1> o Xit1!.!ú C1H'l'P in,·aria,·1 1 l11w11t!' 11a dir1•tçàu <Ir S.' li .l ~\E, e c•m frr nle ú Porlo de )loz ,;e c11rarninha ll L' ~111 a ~,Jrlc·. 1Jua101·ze kilomC' tru, , pouco 111ai:; 011 lll!'IIO,;, depois d'e,; La Yilla, o ri1r ,·ulla- :1' p;1ra N ~ t' E até :,; ua 1oz nu ,\rnawua:;, a qu ,rl líca a l '' í:.l ' de lalitud l' I1wridional e 8º:; ; ' lk 1011;.:ilurle OCC' id1•11tal elo llio de .la11 1:iro . lle Portu de ~loz ai(• ~O IIZl' I a largura do \i11;.rú \'a1fa de '1,800 a 8,0UO 11I<:Lrn:- , i.L q11al ú maior d1J qu r a do proprio ,\mazn11 ;ls r m q11alq11 r r po11l0 que n· t's i<' liqU l' para cima da foz cl'aquC'lll'. 1~m lod,1. a rx tcn,;à11 que 111<'d1' ia 1'nln' e,;"as dua:; \'ill:1;-; - P1l rlu cl1• \!111. l' ~0 11 - ~ ·l,- 11iin ha ilha alguma, t' por i:-1;-;1 1o a:-pt'ClO cl 'rsll' ri11 t• so l1l'l'IH1. () Xinµú, 1'-.:lr11so f' maí,; i1npr>rl a11l r do rpH' 11111ilns ela E11rnpa 1' da .\-.:ia , lt-111 nudta,; ilhas r• é 111ais rnct1 l'IHJ1•iracln tl11 qut· n Tapaj11z , c·han1a11do -,;r Taiu11a I111I:i da" ~na~ 111aiorc•:-1 carhnl'ira,;. IJa t'rl'guezia de 1\rnilJal para t·i111a não é Sl'll:ii\'l' I o 1111,n 1LL 111arú, r da 11a,- – r1'11lt• :t pari r i'-uprrio1· el a curYa o .\'.íllf!ú ,;ú pi'Hk ,:l'r ua,·t•~atlo por ra11oa~ , qI11· 11111ila,-: \'l'Zl':-- pa,-,-àn p11:-,. ada,; ú. "ir~a por c·i111a da,; p1'tll'a:s . \a c11n·a é q11e Pxistl'm ª" t'aclhH' il'il:-: e 111ai:-- dou,- ~alto,:. 11 lt amacará r, n Jii, uqu ,1,--l· ,- ll' , 1nai:cc cuu ,-idL'l'il \ d th1 qu 1· a-; rac·hul'ira:-: do riti. a1·i11w 1 v il'(tll'l le .il ,ai., o.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjU4NjU0